Họp báo Báo cáo kết quả khai quật Gò Tháp năm 2013

Báo cáo kết quả hoạt động phối hợp trong nghiên cứu khoa học giữa Bảo tàng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn và Ban quản lý khu di tích Gò Tháp.

 Được sự đồng ý của của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du Lịch, Ủy ban Nhân dân tỉnh Đồng Tháp, Ban Quản lý di tích Gò Tháp, trong năm 2013 vừa qua, Đoàn khai quật khảo cổ học của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Tp Hồ Chí Minh do PGS.TS Đặng Văn Thắng làm trưởng đoàn đã tiến hành khảo sát và khai quật khu vực cư trú Gò Minh Sư (đợt 1), “Khu mộ táng” phía Tây Gò Minh Sư (đợt 3). Và tham gia khảo sát, khai quật khu vực Đìa Phật – Đìa Vàng (đợt 2).


Thành viên Đoàn  khai quật khảo cổ học gồm:


Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Tp Hồ Chí Minh: PGS.TS. Đặng Văn Thắng (trưởng đoàn), CN. Hà Thị Sương, CN. Võ Thị Huỳnh Như, CN. Nguyễn Xuân Vinh, CN. Phan Thị Kim An, CN. Lâm Hồng Ngọc, CN. La Ngọc Điệp, CN. Phùng Quốc Danh.


Ban Quản lý Khu di tích Gò Tháp: TS. Phạm Quang Sơn (trưởng đoàn khai quật đợt 2), ThS. Nguyễn Hữu Lý, CN. Ngô Văn Thái, CN. Nguyễn Thị Tư, CN. Lê Thị Hậu, CN. Võ Tấn Nghĩa, CN. Lương Thị Dợn, CN. Nguyễn Văn Lắm, CN. Phạm Quốc Nam, CN. Nguyễn Thân.


Bảo tàng Đồng Tháp: CN. Nguyễn Ngọc Giàu, CN. Phạm Ngọc Hiếu.


Phòng Di sản văn hóa: CN. Trần Văn Nam


Tham gia các đợt khai quật này còn có sinh viên niên khóa 2009 – 2013 và khóa 2010 – 2014 của Bộ môn Khảo cổ học Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.


Mục đích


Mục đích các cuộc khai quật nhằm nghiên cứu tính chất địa hình, địa mạo cổ của di tích thông qua nghiên cứu mặt cắt địa tầng của các điểm di tích khai quật; nghiên cứu phạm vi về mặt không gian, thời gian của cư dân cổ Óc Eo khi cư trú tại Gò Minh Sư; nghiên cứu đặc điểm của một số phế tích kiến trúc đã phát hiện và khai quật trong những năm gần đây ở khu vực phía Tây Gò Minh Sư qua việc khảo sát lại và khai quật thêm một số phế tích kiến trúc ở khu vực này; Khảo sát lại toàn bộ khu vực có tên là Đìa Phật – Đìa Vàng, kiểm tra không gian, tọa độ, địa tầng ở khu vực này; thu thập và phân tích các mẫu địa chất, mẫu xương, mẫu than tro. Kết quả nghiên cứu các vấn đề trên nhằm góp phần tìm hiểu đời sống của cư dân cổ ở khu di tích Gò Tháp nói riêng, và góp phần tìm hiểu các vấn đề về chính trị kinh tế, văn hóa xã hội, tôn giáo của cư dân Óc Eo nói chung. 


Phạm vi khai quật


Đợt 1: Trong thời gian từ ngày 21/01/2013-16/04/2013, đoàn khảo sát và khai quật khu vực chân Gò Minh Sư ở các hướng đông, bắc và phía nam so với kiến trúc chính của gò. Đã khai quật 7 hố khai quật và 1 hố thám sát với tổng diện tích 307m2.


Đợt 2: Trong thời gian 19/3/2013 – 03/05/2013, đoàn đã thực hiện việc khảo sát và kiểm tra địa tầng, khai quật khu vực đìa phía Tây Bắc so với Miếu Bà Chúa Xứ. Đã tiến hành đào 4 hố khai quật và 9 hố thám sát với tổng diện tích là 120m2.


Đợt 3: Trong thời gian từ 06/08/2013 đến ngày 05/10/2013, đoàn đã thực hiện việc khảo sát và khai quật khu vực đường Đ1 từ phía tây Miếu Hoàng Cô tới khu vực phía Tây Miếu Bà Chúa Xứ, khảo sát một số địa điểm phía Tây Gò Minh Sư cách Gò Minh Sư từ 80 – 300m. Đã khai quật 12 hố và nhiều hố thám sát nhỏ với tổng diện tích là 410m2. 


 


 


Qua ba đợt khai quật năm 2013, đã cũng cấp nhiều tư liệu, nhận thức về các loại hình di tích, di vật văn hóa Óc Eo ở khu vực Gò Tháp.


  1.    Khảo sát và khai quật Gò Minh Sư với sự xuất lộ dày đặc, trên diện rộng các dấu tích văn hóa và sự phức tạp về tính chất, đặc điểm của tầng văn hóa cho thấy Gò Minh Sư là một khu cư trú lớn, cư dân sinh sống trong một khoảng thời gian dài, hình thức cư trú bao gồm cả cư trú trên nhà sàn và trên mặt đất. Các sản phẩm đồ đất nung, đồ gốm, ngói, gạch, đồ gỗ, tượng thờ, vật thời, đồ trang sức bằng kim loại, khuôn đúc, hạt chuỗi, đá quý thủy tinh, con dấu… là minh chứng cho một nền thủ công nghiệp, thương nghiệp phát triển, đạt đến được những trình độ cao, có sự phân công lao động rõ ràng với nhiều ngành nghề như nghề làm gốm, nghề làm gạch, nghề luyện kim, nghề làm kim hoàn... Những hiện vật lần đầu tiên được phát hiện như hạt xí ngầu, cờ vua… chứng minh được cư dân đã sớm có một đời sống tinh thần rất phong phú với nhiều hoạt động giải trí thú vị.

  2.     Đìa Phật – Đìa Vàng hiện nay là một khu vực trũng thấp, đất nhiễm phèn mặn nặng. Tuy nhiên, qua theo dõi địa tầng trong quá trình khảo sát khai quật khu vực Đìa Phật – Đìa Vàng, có thể thấy có dấu vết của một tầng văn hóa dày khoảng 15 – 20cm trên một diện rộng nhưng không đều. Đây là dấu hiệu của sự thay đổi môi trường rất lớn, thể hiện sự tồn tại của nhiều gò nhỏ xen giữa các lạch nước và vùng thấp xung quanh. Trong tầng văn hóa này chứa nhiều gốm, gạch vỡ, những phiến đá rất lớn lẫn nhiều hiện vật đá nhỏ, các cọc gỗ có dấu vết gia công, cọc gỗ nhà sàn… thể hiện đã từng có một giai đoạn khá dài cư dân cư trú. Hình thức cư trú được có thể là xây dựng những ngôi nhà sàn bằng gỗ trên vùng đất trũng và hình thức đắp đất, tạo nền, xây dựng những công trình kiến trúc nhà trên nền gạch. Sự xuất hiện nhiều tượng phật bằng gỗ và các cọc gỗ có dấu vết gia công, không chỉ cho thấy sự thịnh hành của Phật giáo nơi đây mà còn cho thấy ở khu vực này từ sớm đã là công xưởng chế tác tượng Phật gỗ.

  3.    Khai quật và nghiên cứu khu vực phía Tây Gò Minh Sư, đã chứng minh được ở đây không phải là “Khu mộ táng với những ngôi mộ hỏa táng được xây cất với quy mô khá lớn” như trong báo cáo khai quật di chỉ Mộ táng ở Gò Tháp (đợt 2) năm 1993 mà ở đây có sự đan xen, tồn tại lâu dài giữa các di chỉ cư trú và các khu đền thờ Hindu giáo giai đoạn sớm và giai đoạn muộn. Sự xuất hiện hiện tượng các di chỉ cư trú cạnh nhau nhưng độ dày của tầng văn hóa rất khác nhau, trong cùng một khu vực kiến trúc địa tầng cũng có nhiều sự khác biệt đã cho thấy các cư dân cổ đã đến chiếm lĩnh vùng đất này từ khi biển vừa mới rút. Ban đầu khi mà nền đất bùn tự nhiên (nền sinh thổ) chưa hoàn toàn ổn định, họ đã chọn những điểm cao để cư trú. Sau đó, do nhu cầu xây dựng cơ sở sinh hoạt tôn giáo, tín ngưỡng họ đã xây dựng bờ kè, đắp nền cao bằng đất sét dẽo để xây dựng đền thần. Đền thần Shiva và vợ có đắp bờ kè là một dạng đền muộn lần đầu tiên tìm thấy ở Tây Nam Bộ.

  4.  Từ các di chỉ kiến trúc và di chỉ cư trú đã được phát hiện và nghiên cứu, chứng tỏ ở Gò Tháp đã có con người cư trú từ khá sớm, từ giai đoạn Óc Eo sớm (từ thế kỷ 2 trước Công nguyên) và phát triển qua nhiều giai đoạn, đặc biệt là đã phát triển mạnh trong giai đoạn văn hóa Óc Eo điển hình rồi giai đoạn Hậu Óc Eo (đến thế kỷ 12). Gò Tháp đồng thời chính là một trong những trung tâm kinh tế - văn hóa – xã hội lớn của một tiểu quốc “chinh phục từ đầm lầy” thuộc vương quốc Phù Nam. Việc nghiên cứu văn hóa Óc Eo ở Đồng Tháp phải đi liền với việc nghiên cứu sự hình thành phát triển của nhà nước cổ đại Phù Nam ở khu vực. Để thực hiện tiếp những nghiên cứu này, rất cần có các hoạt động nghiên cứu trên quy mô lớn, như khai quật Gò Tháp Mười; khai quật khu cư trú phía Tây Gò Minh Sư, nơi có tầng văn hóa khá dày, dân cư trú sớm; tiến hành nghiên cứu so sánh với các di tích ở Long An, Tiền Giang, Tây Ninh … để xác định ranh giới khá lớn của tiểu quốc này (từ sông Tiền trở lên vùng cao phù sa cổ) trong Vương quốc Phù Nam.

 


Em share một số hình ảnh đã phát hiện được. Thầy cô và các anh chị, bạn, các em có nhu cầu tìm hiểu kỹ hơn thì liên hệ e nhé!


Một số hình ảnh 


1. Hình ảnh buổi họp báo


 


Tham quan trước giờ báo cáo

Tham quan trước giờ báo cáo

Đoàn khai quật

Đoàn khai quật

Ông Ths. Nguyễn Hữu Lý - Giám Đốc BQL Gò Tháp

Ông Ths. Nguyễn Hữu Lý - Giám Đốc BQL Gò Tháp

PGS.TS Đặng Văn Thắng báo cáo kết quả khai quật.

PGS.TS Đặng Văn Thắng báo cáo kết quả khai quật.

 


2. Một số hiện vật đặc biệt tại khu cư trú Gò Minh Sư


Xí ngầu (xúc xắc), đồ gốm, có 6 mặt từ 1 - 6 nút.

Xí ngầu (xúc xắc), đồ gốm, có 6 mặt từ 1 - 6 nút.

 






 


3. Hiện vật đìa Phật - Đìa Vàng




 


4. Hiện vật  khu "Gò Mộ"








Góp ý
Họ và tên: *  
Email: *  
Tiêu đề: *  
Mã xác nhận:
 
 
RadEditor - HTML WYSIWYG Editor. MS Word-like content editing experience thanks to a rich set of formatting tools, dropdowns, dialogs, system modules and built-in spell-check.
RadEditor's components - toolbar, content area, modes and modules
   
Toolbar's wrapper  
Content area wrapper
RadEditor's bottom area: Design, Html and Preview modes, Statistics module and resize handle.
It contains RadEditor's Modes/views (HTML, Design and Preview), Statistics and Resizer
Editor Mode buttonsStatistics moduleEditor resizer
 
 
RadEditor's Modules - special tools used to provide extra information such as Tag Inspector, Real Time HTML Viewer, Tag Properties and other.